Welke schulden kunnen worden meegenomen in een WHOA-traject?
In een WHOA-traject kunnen de meeste commerciële schulden worden meegenomen, zoals bankschulden, leveranciersschulden, huurachterstanden en obligatieleningen. De WHOA (Wet Homologatie Onderhands Akkoord) biedt bedrijven de mogelijkheid om een akkoord te sluiten met schuldeisers buiten een faillissement om, mits aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan. Hieronder vind je antwoord op de meest gestelde vragen over welke schulden wel en niet onder een WHOA-akkoord vallen.
Welke soorten schulden vallen onder een WHOA-akkoord?
Binnen een WHOA-traject kunnen vrijwel alle civielrechtelijke schulden worden meegenomen. Dit omvat bankschulden, leveranciersschulden, huurachterstanden, obligatieleningen en schulden aan aandeelhouders. Zowel gesecureerde schulden (met zekerheidsrecht) als ongesecureerde schulden kunnen deel uitmaken van het akkoord, mits ze zijn ontstaan vóór de aanvang van het traject.
De WHOA is specifiek ontworpen om ondernemingen die in financiële problemen verkeren maar wel een levensvatbare kern hebben, de kans te geven hun schuldenpositie te herstructureren. Schuldeisers worden daarbij gebonden aan het akkoord zodra de rechter het homologeert, ook als zij zelf niet instemmen. Dit maakt de WHOA een krachtig instrument voor bedrijven die willen voorkomen dat één of enkele weigerachtige schuldeisers een akkoord blokkeren.
Concreet gaat het om schulden zoals:
- Bankleningen en kredietfaciliteiten
- Schulden aan leveranciers en crediteuren
- Huur- en leaseachterstanden
- Achtergestelde leningen van aandeelhouders
- Obligatieleningen en andere financieringsinstrumenten
Welke schulden zijn uitgesloten van een WHOA-traject?
Niet alle schulden kunnen worden meegenomen in een WHOA-akkoord. Loonaanspraken van werknemers zijn wettelijk uitgesloten. Werknemers worden beschermd en kunnen niet via een WHOA-akkoord worden gedwongen om een deel van hun loon of ontslagvergoeding kwijt te schelden.
Naast loonaanspraken zijn er ook andere categorieën die buiten het akkoord vallen of waarvoor speciale regels gelden. Denk aan schulden die zijn ontstaan na de aanvang van het WHOA-traject, of schulden waarbij de schuldeiser een bijzondere wettelijke positie heeft. Het is daarom belangrijk om vooraf goed in kaart te brengen welke schulden wel en niet onder het akkoord kunnen vallen, zodat je geen verkeerde verwachtingen schept richting schuldeisers.
Kunnen belastingschulden worden meegenomen in een WHOA-akkoord?
Belastingschulden kunnen in principe worden meegenomen in een WHOA-traject, maar de Belastingdienst heeft een bijzondere positie. Als preferente schuldeiser heeft de Belastingdienst een hogere rang dan gewone crediteuren, wat betekent dat zij in het akkoord doorgaans minder hoeven in te leveren dan concurrente schuldeisers.
In de praktijk is de Belastingdienst terughoudend met het instemmen met een akkoord waarbij zij een deel van de belastingschuld kwijtscheldt. Toch biedt de WHOA ook hier mogelijkheden: als de rechter het akkoord homologeert, kan de Belastingdienst worden gebonden, ook zonder instemming. Wel geldt dat het akkoord voor preferente schuldeisers aan strengere eisen moet voldoen. Het is verstandig om de onderhandelingen met de Belastingdienst zorgvuldig voor te bereiden en waar nodig een financieel specialist in te schakelen die ervaring heeft met dit soort trajecten.
Hoe worden schuldeisers ingedeeld in klassen binnen een WHOA-traject?
Binnen een WHOA-traject worden schuldeisers ingedeeld in klassen op basis van hun juridische positie en het type vordering dat zij hebben. Elke klasse stemt apart over het akkoord. Een klasse stemt in als een meerderheid van het totale bedrag van de vorderingen binnen die klasse vóór het akkoord stemt.
De indeling in klassen is geen vrije keuze: schuldeisers met een vergelijkbare positie moeten in dezelfde klasse worden geplaatst. Typische klassen zijn:
- Gesecureerde schuldeisers, zoals banken met een pandrecht of hypotheek
- Preferente schuldeisers, zoals de Belastingdienst en het UWV
- Concurrente schuldeisers, zoals leveranciers en andere crediteuren zonder zekerheidsrecht
- Aandeelhouders, die een aparte klasse vormen
De klassenindeling bepaalt mede de onderhandelingsruimte. Schuldeisers in een hogere klasse hebben recht op minimaal evenveel als wat ze zouden ontvangen bij een faillissement. Dit wordt ook wel de “best interest of creditors”-toets genoemd. Als het akkoord aan deze toets voldoet en voldoende klassen instemmen, kan de rechter het akkoord opleggen aan alle schuldeisers, inclusief de tegenstemmers.
Wat gebeurt er met persoonlijke borgstellingen in een WHOA-traject?
Een WHOA-akkoord heeft in principe geen directe werking op persoonlijke borgstellingen. Als een directeur of aandeelhouder zich persoonlijk borg heeft gesteld voor een schuld van de onderneming, blijft die borgstelling in stand, ook als de hoofdschuld in het WHOA-akkoord wordt kwijtgescholden of verlaagd.
Dit is een belangrijk aandachtspunt voor ondernemers die een WHOA-traject overwegen. De schuldeiser die een borgstelling heeft, kan de borg aanspreken voor het volledige oorspronkelijke bedrag, ongeacht wat er in het akkoord is afgesproken met de onderneming. In de praktijk betekent dit dat je als ondernemer met persoonlijke borgstellingen naast het WHOA-traject ook apart moet nadenken over hoe je deze borgstellingen beheert of heronderhandelt. Een financieel adviseur met ervaring in herstructureringen kan je hierbij helpen om onaangename verrassingen te voorkomen.
Wanneer is een WHOA-traject de juiste keuze voor schuldenherstructurering?
Een WHOA-traject is de juiste keuze wanneer een onderneming een levensvatbare kern heeft, maar de schuldenlast zo hoog is dat continuïteit zonder herstructurering niet mogelijk is. De WHOA is bedoeld voor bedrijven die dreigen insolvent te raken, maar waarbij een faillissement meer schade aanricht dan een gecontroleerde herstructurering.
Concrete situaties waarin een WHOA-traject nuttig kan zijn:
- De onderneming heeft een gezonde operationele activiteit, maar kampt met historische schulden die niet meer draagbaar zijn
- Er zijn meerdere schuldeisers betrokken en een minnelijk akkoord lukt niet omdat één of enkele partijen weigeren mee te werken
- Een faillissement zou leiden tot verlies van waardevolle contracten, personeel of klantrelaties die bij een gestructureerde herstructurering behouden kunnen blijven
- De onderneming wil voorkomen dat schuldeisers individueel beslag leggen en zo de bedrijfsvoering verstoren
Een WHOA-traject is geen eenvoudig proces en vraagt om gedegen voorbereiding, juridische begeleiding en financiële expertise. Het is geen instrument voor bedrijven die feitelijk al geen bestaansrecht meer hebben: de rechter toetst altijd of het akkoord in het belang is van alle betrokken partijen.
Een WHOA-traject raakt aan vrijwel alle onderdelen van de financiële structuur van een onderneming: van de klassenindeling van schuldeisers tot de behandeling van borgstellingen en belastingschulden. Het is een krachtig instrument, maar vraagt om de juiste begeleiding. Onze M&A en herstructureringsspecialisten denken graag met je mee over de mogelijkheden in jouw situatie. Wil je weten wat wij voor jou kunnen betekenen? Neem dan contact op voor een vrijblijvend gesprek.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt een WHOA-traject gemiddeld?
Een WHOA-traject duurt gemiddeld tussen de drie en zes maanden, afhankelijk van de complexiteit van de schuldenpositie en het aantal betrokken schuldeisers. Als er een afkoelingsperiode wordt aangevraagd bij de rechtbank, geldt daarvoor een initiële termijn van vier maanden die eenmalig verlengd kan worden. Een goede voorbereiding en volledige documentatie van de financiële situatie kunnen het traject aanzienlijk versnellen.
Kan ik als ondernemer zelf een WHOA-traject starten, of heb ik daar altijd een advocaat voor nodig?
Technisch gezien kun je als ondernemer zelf een WHOA-traject initiëren, maar in de praktijk is juridische begeleiding door een advocaat of herstructureringsspecialist vrijwel onmisbaar. De procedure kent strikte wettelijke vereisten rondom de klassenindeling, de informatieverstrekking aan schuldeisers en de homologatieprocedure bij de rechtbank. Fouten in de voorbereiding kunnen ertoe leiden dat de rechter het akkoord weigert te homologeren, met alle gevolgen van dien.
Wat gebeurt er als de rechter het WHOA-akkoord niet homologeert?
Als de rechter het akkoord niet homologeert, vervalt het akkoord en kunnen schuldeisers hun vorderingen weer volledig opeisen. Dit betekent dat de onderneming terugvalt in de oorspronkelijke situatie, wat in veel gevallen alsnog tot een faillissementsaanvraag leidt. Het is daarom cruciaal dat het akkoord van tevoren juridisch en financieel goed wordt getoetst op de homologatiecriteria, zoals de ‘best interest of creditors’-toets en een correcte klassenindeling.
Kunnen schuldeisers buiten Nederland ook worden meegenomen in een WHOA-akkoord?
Ja, buitenlandse schuldeisers kunnen in principe worden meegenomen in een WHOA-traject, mits de Nederlandse rechter bevoegd is en de schulden civielrechtelijk van aard zijn. De erkenning van een gehomologeerd WHOA-akkoord in het buitenland is echter niet automatisch gegarandeerd en hangt af van het toepasselijke internationale privaatrecht en de wetgeving van het betreffende land. Het is verstandig om bij grensoverschrijdende schuldenposities vooraf juridisch advies in te winnen over de internationale werking van het akkoord.
Wat is het verschil tussen een besloten en een openbaar WHOA-traject?
Bij een besloten WHOA-traject wordt er geen herstructureringsdeskundige aangesteld door de rechtbank en verloopt het proces grotendeels buiten de openbaarheid, wat de reputatieschade voor de onderneming beperkt. Een openbaar traject daarentegen wordt ingeschreven in het Centraal Insolventieregister en is daarmee publiek toegankelijk, wat soms noodzakelijk is als schuldeisers niet meewerken of als een afkoelingsperiode nodig is. De meeste ondernemingen kiezen in eerste instantie voor het besloten traject om de impact op klant- en leveranciersrelaties zo klein mogelijk te houden.
Wat is een veelgemaakte fout bij de voorbereiding van een WHOA-traject?
Een veelgemaakte fout is dat ondernemers te laat beginnen met het WHOA-traject, namelijk pas als het bedrijf al in acute liquiditeitsnood verkeert. De WHOA vereist dat de onderneming nog een levensvatbare kern heeft, en hoe eerder je start, hoe meer onderhandelingsruimte er is richting schuldeisers. Een andere veelvoorkomende fout is het onvolledig of onjuist indelen van schuldeisers in klassen, wat de homologatie door de rechter in gevaar kan brengen.
Heeft een WHOA-traject gevolgen voor nieuwe financiering of krediet na afronding?
Na afronding van een succesvol WHOA-traject heeft de onderneming een gesaneerde balans, wat in principe de basis legt voor nieuwe financiering. Toch kunnen banken en andere financiers terughoudend zijn vanwege de herstructureringsgeschiedenis, zeker als het akkoord openbaar was en geregistreerd staat in het Centraal Insolventieregister. Het is raadzaam om al tijdens het WHOA-traject gesprekken te voeren met potentiële nieuwe financiers, zodat er na homologatie snel geschakeld kan worden en de continuïteit van de onderneming is geborgd.
Gerelateerde artikelen
- Wat zijn de voordelen van de WHOA voor ondernemers?
- Hoe geeft een interim business controller inzicht in bedrijfsresultaten?
- Hoe verschilt een interim business controller van een externe accountant?
- Kan een kleine onderneming ook een interim business controller inzetten?
- Wat kost een interim business controller?
- Hoe vind je een betrouwbare interim controller voor een MKB-bedrijf?
- Wat is de rol van een interim controller tijdens een reorganisatie?
- 7 signalen dat jouw organisatie een interim financial controller nodig heeft
- Wat verwacht je van een interim financial controller in de eerste 30 dagen?
- Wat verwacht je van een interim controller in de eerste weken?
- Hoe lang duurt een gemiddelde opdracht voor een interim financial controller?
- Wat is een interim financial controller?
- Hoe start je met een fractional CFO zonder vaste aanstelling?
- Hoe bereid je je team voor op professioneler financieel management?
- Welke financiële eisen stellen investeerders aan een MKB-bedrijf?